Symposium ‘Mest, het bruine goud’ op 23 juni in Den Bosch (ochtendprogramma)

Programma

Na een plenaire opening door Henk Gerbers en een verwelkoming door gedeputeerde Marc Oudenhoven zal Gerard Velthof, senior onderzoeker / buitengewoon hoogleraar Nutriëntenbeheer WUR, een keynote sessie verzorgen die ingaat op de vraag ‘Kan mestbewerking de emissies van stikstof naar lucht en water verminderen?’. Vervolgens zijn er twee inspiratierondes waarbij de deelnemers kunnen kiezen tussen zes verschillende sessies per ronde. Tot slot is er een plenaire afsluiting waarin mediawetenschapper Mirjam Vossen een reflectie zal geven.

In de middag worden er nog twee evenementen op dezelfde locatie georganiseerd, namelijk een open ledenbijeenkomst van het Nutriënt Platform en het symposium ‘Het actuele landschap van innovaties in de veehouderij’ door het Regieorgaan versnellen innovatie emissiereductie duurzame veehouderij.

Inspiratieronde 1:

1. Groen gas collectieven en energiegemeenschappen 
   Toelichting door Joris van der Weijden (medewerker Duurzaamheid van de gemeente Etten-Leur) en door Gilbert Sweep (bestuurslid van Stichting Groen gas Etten-Leur). Zij vertellen over de realisatie van het groengas project in Etten-Leur. Hoe is het proces en de samenwerking tussen de veehouders en de gemeente verlopen?

2. RENURE (recovered nitrogen from manure) voor beginners
   RENURE is op Europees niveau in 2025 definitief goedgekeurd. Nederland werkt nu aan de nationale implementatie, waarbij wordt gestreefd naar toelating in de loop van 2026. Jan Roefs (NCM) vertelt in deze sessie over RENURE (kunstmestvervangers): wat is het, wat zijn de voorwaarden en wat is de stand van zaken? Na een korte toelichting is er ruim gelegenheid voor vragen en discussie. Ook de RVO is aanwezig voor het beantwoorden van vragen.

3. Brabant Bemest Beter
   Brabant Bemest Beter laat zien hoe ‘bruin goud’ bijdraagt aan groene winst. In deze sessie neemt Jan Thews (bodemcoach bij ZLTO) je mee in hun praktijkgerichte aanpak: samen met boer en adviseur scherp je doelen aan, maak je een bemestingsplan en kies je de metingen die passen bij wat je wilt leren. Met duiding van bodem- en gewasmetingen wordt data vertaald naar keuzes op perceelsniveau. Twee HAS‑studenten (Corné van Zeelst en Hidde Kok) presenteren de evaluatie van de resultaten uit 2025 en de belangrijkste leerpunten.

4. Emissiearme en circulaire meststoffen
   Volkert Beekman, landschapsonderzoeker bij WUR vertelt over de publiek-private samenwerking ‘Op weg naar klimaatneutrale en circulaire meststoffen’. Deze publiek-private samenwerking verkent de stappen richting klimaatneutrale en circulaire meststoffen in 2050, met aandacht voor een duurzaamheidsmeetlat, ketensamenwerking en beleidstoepassing.
   Janjo de Haan, onderzoeker Bodem & Bedrijfssystemen bij WUR, gaat daarnaast in op bemesting. Centraal staat bemesten naar gewasbehoefte, met focus op het beperken van nutriëntenverliezen, behoud van bodemvruchtbaarheid en nieuwe adviezen en hulpmiddelen uit de publiek-private samenwerking BAAT.

5. Mest als motor in gebiedsmonitoring
   Deze sessie gaat in op data en KPI’s. De focus zal liggen op de samenhang tussen perceels-, bedrijfs- en gebiedsgerichte sturing en op reduceren van emissies. Martin Smit (Caeli) laat zien hoe satellietdata en kunstmatige intelligentie (AI) concreet bijdragen aan inzicht en sturing op ammoniakemissies. Frank Verhoeven (Boerenverstand) toont hoe KPI’s al worden gebruikt en werkt stikstof uit in MINAS, een afrekenbare stoffenbalans per bedrijf, en REMAS, waarmee bedrijfsscores regionaal worden opgeteld en verantwoord. Tot slot presenteert Anne Bruinsma (WUR) het Living Dashboard als stuurinstrument voor complexe gebiedsprocessen.

6. Verwaarding dikke fracties
   Julius de Jong (Circuworld) geeft uitleg over doel en werkingsprincipe van de Circuworld Mobile Bio-Converter (MBC). Welke producten maakt een MBC van de dikke mest en worden er ook emissies gereduceerd? Wat zijn de voordelen van decentraal composteren en hygiëniseren van mest op de boerderij?

Inspiratieronde 2:

7. Taskforce Toekomstbestendige Stallen: van casus naar koers
   Tijdens deze sessie verkent de Taskforce Toekomstbestendige Stallen aan de hand van twee casussen hoe innovaties kunnen bijdragen aan emissieverlaging in en rondom de stal. Laure d’Hondt (procesbegeleider Public ConActive) deelt haar ervaringen als casemanager bij het verder brengen van innovaties die (nog) niet binnen de juridische kaders passen, met voorbeelden uit onder meer voer-, management- en mestmaatregelen. Daarnaast presenteert Willem van Baak van Water Future hun mestinnovatie: een elektrisch membraanscheidingsproces voor RENURE‑concentraat en de financiële haalbaarheid daarvan voor groepen boeren.

8. Pyrolyse en Biochar door STERCORE
   Tijdens deze inspiratiesessie nemen Hans Jansen en Richard Kusters de deelnemers mee in de visie en ambities van STERCORE. Zij vertellen over de industriële pyrolyseinstallatie die momenteel in ontwikkeling is en uiteindelijk jaarlijks 350.000 tot 400.000 ton mest zal verwerken tot ongeveer 85.000 ton BioBased Carbon en 23 miljoen m³ groen gas.

9. TOPMEST
   René Jochems (GroeiBalans BV) trapt deze sessie af en vertelt kort over het belang van een gezonde levende bodem voor plant, dier en mens. Daarna deelt Peter Vanhoof zijn ervaringen na ruim 15 jaar meten en observeren op honderden melkveebedrijven in Nederland, Vlaanderen en Duitsland. Sinds 3 jaar leidt Peter TOPMEST, het grootste onderzoek naar mestkwaliteit ooit. Tijdens de sessie legt hij uit wat het verschil is tussen goede mest en slechte mest, wat een veehouder met goede mest anders doet dan een veehouder met slechte mest, en wat het verschil in effect op de bodem en koegezondheid is tussen goede en slechte mest. Ook zal hij toelichten waarom boeren met goede mest (fors) minder ammoniakemissies hebben.

10. Project NitriNure
    Hoe kan mestbewerking bijdragen aan emissiereductie? Wat zijn de praktijkervaringen met RENURE? Welke andere vormen van mestbewerking worden nu ontwikkeld? In het NitriNure project worden meerdere pilotprojecten op boerenbedrijven gemonitord. De technieken zijn heel divers en zowel gericht op de vloeibare als de vaste mestfractie. Van compostering tot nitrificatie, en van indampen tot vergisting gecombineerd met membraantechnieken. Inge Regelink van Wageningen Environmental Research neemt jullie mee in de onderzoeksresultaten.

11. Bijmengverplichting groen gas
    Bert van Asselt (RVO - Expertisecentrum Groen gas) opent de sessie met een presentatie over de rol van groen gas in de verduurzaming van het Nederlandse energieverbruik. Hij laat zien dat er veel kansen zijn, maar dat beleid en praktijk nog niet altijd goed op elkaar aansluiten. De nadruk ligt op hoe de productie van groen gas versneld kan worden, ook in een dichtbevolkt land. Vervolgens gaat Ruud Paap (Platform Groen Gas) in op de rol van mest als onderdeel van de oplossing. Hij laat zien hoe technieken zoals snelle afvoer uit de stal, biologische aanzuring, vergisting en stikstofstrippen nadelige effecten omzetten in kansen.

12. Bemest op z’n Best en Precisiebemesting
    Namens WUR presenteren Koos Verloop en Geert Stevens de resultaten van Bemest op z’n Best. Zij gaan in op zowel nieuwe technieken als het slimmer benutten van bestaande methoden. Daarbij staat de vraag centraal welke verbeterpunten er in de praktijk zijn en hoe je aan het bemestingsresultaat kunt zien of mest goed is toegediend. Ook kijken zij vooruit naar kansen voor de toekomst en hoe deze benut kunnen worden. Jacob van den Borne is akkerbouwer en pionier in precisielandbouw. Tijdens deze sessie vertelt hij over precisiebemesting: door plaats en taakspecifiek te bemesten stemt hij nutriënten exact af op bodem en gewas. Zo verhoogt hij efficiëntie en opbrengst, terwijl verliezen naar het milieu worden beperkt. 

Meer informatie over het programma en aanmelden is te vinden via deze link.